Het mimosageel
sterft, onderweg naar wat straks
‘jong zomergroen’ heet.
Bovenstaande haiku over het mimosageel schreef ik eind maart 2013. Van tijd tot tijd, als ik wat door mijn haiku-verzameling bladerde, viel-ie me weer op. Ik vind deze haiku namelijk nogal ‘geladen’. Hij bevat niet alleen een natuurwaarneming die samenvalt met mijn natuurbeleving van dat moment maar zeker ook een overweging, een ‘nadenksel’ zoals ik dat in een korte beschouwing erover toen noemde. Vandaar mijn vraag aan jou: hoe ervaar/beleef jij deze haiku? En wil jij mij er iets over schrijven? Graag! Bij voorbaat dank.
Medio juni 2016 pakte ik dit mimosageel-project weer op. Hieronder de reacties van de respondenten, alfabetisch. Intussen veel dank aan de respondenten.
Mimosageel gaat,
verbleekt, lichtvoetig over
in jong zomergroen.
Reacties van Respondenten (R = Respondent)
R01 Bellaar Spruyt, Jaap
R02 Bevaart, Kees
R03 Brok, Lars
R04 Coenraads, Annerieke
R05 De Bakker, Riet
R06 Jacobs, Louis
R07 Kiauta, Marianne
R08 Klompenhouwer, Jeroen
R09 Koopmans, Rinke
R10 Kruit, Johanna
R11 Lange, Anke de
R12 Loman, Ankie
R13 Nietsch, Herman
R14 Poyck, Marian
R15 Raad, Nico van den
R16 Rooij, René van
R17 Spunda, Amanda
R18 Van Overstraeten, Nicole
R19 Veelen, Nel
R20 Ysbrandy, Karin
R01 Bellaar Spruyt
Een erg mooie haiku vind ik dit. Hij werkt op je in, verveelt niet, integendeel. Je ziet en vooral ook voelt de lente de opkomende warmte de wisselende kleuren de naderende zomer; en wat mij betreft is het ook de mooiste periode in het jaar. En dan dat vergankelijke dat een continuüm is. Wat pril is komt tot bloei, wordt wat pril was en vergaat, maar maakt plaats voor een ander nieuw begin zoals elk einde een begin is.
Dat roept het bij mij op; en ook het altijd weer proberen te zijn in het moment en dat te omarmen, daarvan te genieten. Niet wat was niet wat komt maar het nu als enige dat er echt is (en meteen al niet meer). Tijd, toch al een wonderlijk begrip. Tijdseenheden zijn een gegeven maar evengoed kun je zeggen dat de tijd niet bestaat of eindeloos veel kanten heeft.
R01 Bevaart, Kees
Voor mij was dit nieuw; nog nooit gehoord van haiku, maar je bent nooit te oud om te leren; dus enig speurwerk op de computer leverde de nodige gegevens op. Ook wel interessant; zo las ik dat de allereerste haiku in 1863 in Nederland is gemaakt:
In mooi Rotterdam/ leer ik een vak voor later/ stad aan het water.
Mijn kennis in deze is minimaal dus excuses als ik de plank hier en daar missla. De mimosa-haiku: ik kan deze haiku eigenlijk nog niet ervaren om rede dat ‘jong zomergroen’ nog niet is opgekomen, hier in Residencia La Cigüeña (LC), Zuid-Spanje, komt dat omdat er te weinig wordt gesproeid om het jong zomergroen te doen ontluiken. M.a.w. nog niet veel vertrouwen in een vernieuwd LC (ik hoop onterecht): Een vlakke branding/ laat amper van zich horen/ nu — bij dood getij.(SB)
Helaas zijn er waarschijnlijk meer LC-bewoners aan de ‘Costa de la Luz’ in een depressie geraakt. Deze mensen hadden een geheel andere visie op hetgeen hun te wachten stond nl. een ongedwongen, vrolijk en gezellig samengaan van pensionada’s in een heerlijk klimaat. Inmiddels zijn we afgedaald in een vallei van ellende; want zo mogen we het zo langzamerhand wel noemen, ongeacht het verdere verloop. Niet voor niets zijn er al velen die liever verdwijnen dan blijven.
De kuddes geiten/ onderweg naar de velden/ zo opgetogen. (SB) Hoe doorbreken we het dagelijks ritueel van richting aangeven door de opperherder. Ieder wijsvingertje naar de opperherder wordt zo snel mogelijk de kop ingedrukt door een of meerdere ‘honden’. Dus moeten of de honden vervangen worden, zodat de opperherder alleen komt te staan (en verdwijnt) en de kuddes gezamenlijk zich vrij kunnen bewegen of de opperherder ‘netjes’ vervangen; maar waarschijnlijk laat deze zich niet zo gemakkelijk afzetten (hem heropvoeden is geen optie).
De mimosageur/ haalt het niet bij al het geel/ dat wiegt in de wind. (SB) De vele voortekenen kunnen ook bedrieglijk overkomen. De vroege lente hangt in de lucht, maar ook in deze tijd kan een flinke onweersbui de zaak goed verstoren. Prettig om te weten dat er dan nog een vogel is (de bewonersvereniging ‘Hop’) die e.e.a. mogelijk weer op het goede spoor kan krijgen. Residencia La Cigüeña:
In al die steegjes
weelderig onkruid in bloei;
een ontheemd gehucht. (SB)
R03 Brok, Lars
Deze haiku is wel dicht bij je eigen ervaring, denk ik!! Het wegsterven van een bloeiende en prachtige fase in je leven, maar het optimisme, of bijna zelfs het idee van opstaan uit de dood die daardoor geen dood is maar een geboorte (re-incarnatie invloed natuurlijk?) breekt door, als het jonge groen. De prachtige bloemen worden geen dor hout maar kondigen het jonge groen van de volgende levensfase aan.
Ik was op een congres in Nieuw-Zeeland en daar hield een Tsjechische psychiater een verhaal over de grote veranderingen bij de huidige ouderen. Die zijn relatief meer dan tien jaar jonger, vitaler, dan de vorige generatie op dezelfde leeftijd. Zo ga jij ook weer groene frisse bladeren dragen! En wat te denken over de snelle ontdekkingen in de sfeer van het stoppen van het verouderingsproces? Anti-aging. Vooral lichamelijk gezien. Maar … uiteraard gaat het vooral om het jong en fris blijven in de geest, het dynamisch blijven kijken naar de omgeving. Jij bent daar al een expert in.
Vervolgmail: Ik was geheel vergeten dat ik had gereageerd op je mimosa-haiku! De nieuwe versie vind ik overigens veel mooier. Meer geserreerd, het sterven staat niet zo pregnant voorop maar is vervangen door het koele maar even veelzeggende ‘verbleekt’, het jonge groen komt zo nog sprankelender naar voren! Dat het met jou ook zo mag gaan! Ik twijfel er niet aan natuurlijk. Dank nogmaals voor je haiku’s! Ik lees ze altijd met veel plezier.
R04 Coenraads, Annerieke
Bedankt voor de mooie overdenking. Ik vind de haiku hoopvol en geruststellend. Het jonge zomergroen associeer ik met vrolijk en opgewekt; en met de geruststelling dat de mimosastruik volgend voorjaar ook weer mooi geel wordt … Fris en fijn.
R05 De Bakker, Riet
Ik kan het me voorstellen: het opgaan in de natuurbeleving en daarna de overweging, het ‘nadenksel’ proeven …
Bij een eerste lezing probeer ik een andere formulering, ik blijf schuiven met woorden, met stukken van je regels. Ik geraak er niet uit … Misschien omdat het niet anders gezegd kan worden ? Toch blijf ik proberen: onderweg/ het mimosageel naar wat straks/ jong zomergroen heet.
Van mij mag die ‘sterft’ echt weg ; een aandachtige lezer begrijpt toch wel wat je bedoelt? Of wil je benadrukken dat het sterven een transformatie is … maar is dat niet met alle sterven?
Onderweg: een prachtig woord, dat zoveel meer zegt dan er staat! De weg die het zonnige geel af moet leggen om jong zomergroen te worden … Ja, dat is een hele beschouwing, troostend vol werkelijkheidszin! Het sterven neemt maar heel even alle kleur weg.
Kon een mens maar zomaar naar het sterven kijken, het zomaar ervaren: een kleurloze tussentijd , een adempauze vol pijn en verdriet om daarna de andere kleur te bekijken, te bewonderen … niet zo eenvoudig! In de pijn bij het loslaten van het ‘geel’ is het geloof dat het ‘groen’ komt zo heel ver weg (niet onderweg!).
In het ‘onderweg’ zijn belemmeren pijn en ongeloof en blijft er te weinig vertrouwen en geloof in een toekomst die anders gekleurd is …
Vervolgmail: Waar ik me in de tweede mimosa-haiku van Simon aan vasthou? — aan verbleekt, lichtvoetig!
Mooi, eenvoudig en puur verwoord wat troost en hoop geeft; van de ene levensfase naar de andere … In dit vers lees ik meer dan de beweging van de seizoenen, de scheppende ruimte …
Wat een geloof en vertrouwen geeft deze haiku; hoe het grote anders worden nog kleur heeft …
R06 Jacobs, Louis
Mimosa roept bij mij twee herinneringen op:
Ik ben in Leuven in de jaren 50 als student op kot in een bloemenwinkel; als de baas van de nachtmarkt in Brussel mimosa meebracht was de geur een dronken makende roes op je morgen; ik kan zonder moeite de geur in me oproepen.
Later, ongeveer jaren 80, een eenzame mimosa boom in jong zomergroen bij het tempelcomplex van Aboe simbel … Het beeld staat in mijn geheugen gebeiteld.
Ach, dit is geen haiku commentaar, maar legt voor mij een band over 30 jaar …
R07 Kiauta, Marianne
Ik heb je mimosageel-haiku laten bezinken; mijn eerste reactie was dat ‘sterft’ geschrapt kan worden. Na een week denk ik er nog zo over. Het steekt, doet bijna pijn. Het mimosageel/ onderweg naar wat straks/ ‘jong zomergroen’ heet.
Ik wilde nog meer woorden weglaten, maar dan klinkt het niet meer als van jou. Je hebt voorkennis ingebouwd, daarom weet je ook dat de aanduiding ‘sterven’ niet echt op zijn plaats is. Zeker, het gaat om de kleur die van warm geel naar bruin overgaat. Het proces gaat door, de twijgen nemen de aandacht over, en die vertonen dat jeugdige zomergroen, die nieuwe uitspruitsels.
Hoe zit dat met die heerlijke geur ? Hebben die twijgen daar ook iets van meegekregen? Wij hebben zo’n struik niet in de tuin, ik weet zelfs niet of ze hier goed zou groeien. Maar de omstandigheden hier halen het niet bij de warmte en het licht van het zuiden.
Vervolgmail: Heel bijzonder om zo veel reacties op de mimosa-haiku te lezen. Ieder ziet een deel van de waarheid, van de essentie die voor hem/haar naar voren springt. Ik heb ook gemerkt, dat je mijn tekst enigszins gepolijst hebt — het is er fraaier door geworden. Suggesties voor veranderingen of toevoegingen heb ik niet.
R08 Klompenhouwer, Jeroen
Je haiku geeft mij het gevoel dat de ene, schone werkelijkheid op enig moment bijna onmerkbaar en als vanzelf overgaat in de andere, schone werkelijkheid.
Een overgaan of … over gaan. In leven. Van bloei, naar groei en dan … ?
Je haiku draagt voor mij ook een afscheid met zich mee, van wat ooit mooi was, vol bloei, kleur en geur. En ‘sterft, onderweg’ en ‘jong zomergroen’ geeft mij het gevoel alsof het na de pracht van de bloei alleen maar minder wordt … alsof het zo eens prachtige verleden zich niet weerspiegelt in de toekomst. Maar tegelijk ligt er een verlangen in besloten naar wat komen gaat. Al is dat verlangen nog groeiend, dat vooruit zien nog niet af … want wat komt er na ‘jong zomergroen’?
Bijzonder, zulke schijnbaar eenvoudige regels, een observatie, die een deel van de cirkel van het leven beschrijft. Voor mij althans.
R09 Koopmans, Rinke
Deze haiku komt bij mij heel realistisch over. Er komt geen eind aan de kringloop, zo zal het altijd zijn. Ook ons leven bestaat uit voor- en tegenspoed. Wie de dalen niet kent, zal ook de hoogten niet kennen (en waarderen).
R10 Kruit, Johanna
De mimosa-haiku die je stuurde vind ik mooi; en dat wat jij een ‘nadenksel’ noemt, mag van mij gerust in een haiku of tanka. Ik vind zelfs dat het een tekst soms wat meer diepgang geeft en zelfs ook meer poëtische kwaliteit.
In mijn eigen haiku’s en tanka’s doe ik dat ook wel eens. Maar het kan zijn dat er mensen zijn die vinden dat je je aan bepaalde regels moet houden en die keuren dat dan weer af.
Zelf trek ik me niet veel aan van wat wel en niet mag en schrijf gewoon zoals ik wil, gebruik ook heel vaak het woordje: ik en mij of hem, haar, ons, wij enz. Dat mag ook niet volgens de regels, geloof ik.
Zoals je weet schrijf ik al heel veel jaren elke dag een haiku of een tanka, en ik heb dus al heel veel dagboeken bij elkaar geschreven. Als ik daar in blader komen de herinneringen en meestal weet ik dan weer waarom ik die tekst zo geschreven heb; en naar aanleiding van wat. Dat zou niet kunnen wanneer ik altijd enkel maar over een ‘natuurwaarneming’ zou schrijven, denk je niet?
R11 Lange, Anke de
Geel, de kleur van het voorjaar. De kleur van fris, een nieuw begin. Een nieuwe cyclus. Een kleur die geen andere bedoeling lijkt te hebben dan hoop te brengen. Hoop als heraut. Als begin van verlangen. Als dat is aangewakkerd mag ze weg. Haar rol voorbij tot een volgende cyclus.
Er is niets zo krachtig als de hoop. Niets met zoveel uitstraling en impact. En toch kent de hoop een tijdigheid. Hoop leeft namelijk niet in de realiteit. Hoop die voort zou duren, zou de realiteit, mijn realiteit in gevaar kunnen brengen. Zou me doen wegdromen bij alles wat mogelijk is … en me doen vergeten nu te leven. En dus wakkert hoop aan, om vervolgens te verdwijnen.
Hoop kent niet direct een opvolging. Er is een tijdspanne tussen het einde van de hoop en het tot wasdom komen van … Een tijdspanne waarin de ontwikkeling plaats kan vinden. Een ontwikkeling die me doet belanden bij dat heerlijke van de zomer. De zomer, waarin alles een hoogtepunt lijkt te kennen. Waarin het leven zich vanuit haar tenen lijkt aan te dienen. Nieuwe ervaringen, nieuwe belevingen, nieuwe ontmoetingen. Alles zoals het bedoeld lijkt te zijn. Alles met dat ene doel; zich glorieus en volledig laten kennen.
Hoop verliest haar glans, als ze niet opgevolgd wordt door de wasdom. Zoals de wasdom niet tot haar recht komt zonder de hoop …
Ik hou van het geel en het frisse zomergroen, van de beloftevolle hoop en de heerlijke realiteit — ze vormen een belangrijke anker in mijn bestaan.
Vervolgmail: Mimosageel gaat,/ verbleekt, lichtvoetig over/ in jong zomergroen. Niets is voor eeuwig, alles gaat voorbij. Toen iemand me dit vijftien jaar geleden plompverloren vertelde, was ik me ongetwijfeld niet bewust van mijn fysieke reacties. Nu denk ik dat mijn maagstreek moet hebben verkrampt. Angstaanjagend vond ik die uitspraak! Verschrikkelijk zelfs. Dat wat goed is, wilde ik bij me houden. Mensen die me lief waren moesten blijven. Als een ware verzamelaar van fijne en mooie dingen. Het liefst zoveel mogelijk dagen ‘met gouden randjes’. Het liefst zoveel mogelijk leukerds. En die ene alles overtreffende liefde die niet meer zou verdwijnen. Behouden wat er te houden valt, en de kans op verlies beperken. Niets zo erg als afscheid.
Maar ergens onderweg is er iets gaan verschuiven. Het perspectief heeft een nieuwe positie ingenomen. Het zit in mij. Niet de toevalligheid van het passeren van iets fijns, maar ikzelf beleef en ervaar.
‘Life is not about waiting for the storm to past, but learning how to dance in rain’. Ik moest eraan denken toen ik gisteren besloot om een wandeling te gaan maken in de inmiddels twaalfurige regenbui. Zeiljas aan, oude spijkerbroek en gympen. Mijn capuchon als klankkast voor de regen en mijn ademhaling. De kleuren intenser. Het groen, groener dan groen. Eenden die niet de sloot maar een fietspad uitkozen. De bellen in de waterplassen. Prachtige naaktslakken, onderweg naar … waar? Huisjesslakken die net als ik de regen trotseerden. En ik genoot. Het kind in mij kwam tot leven. Met doorweekte schoenen door de diepe regenplassen. Het voelen van dat warme water om mijn voeten. De volstrekte stilte. Alleen mijn ademhaling. Puur genieten.
’s Avonds een gesprek met dochter van achttien, die op het punt staat haar eerste langere relatie te verbreken. ‘Ik wilde dat het in een keer goed en voor eeuwig zou zijn’. De angst: dat nooit meer, en: geen leukere. Verzuchtingen over een perspectief als oud kattenvrouwtje. Terwijl ze tegen me aan ligt en al haar angsten en visies naar boven komen, vertelt ze hoe ze de ander geen verdriet wil doen, en zelf geen verdriet en pijn wil. Ik hou zo zielsveel van dit kind!
Op haar vraag hoe ik dit zie vertel ik haar, dat ik haar angsten herken. Dat ik ze ken. En dat ik ze begrijp. We willen geen verdriet doen. We willen geen verdriet ervaren. En toch is dat onderdeel van het leven. Soms is afscheid nodig. Afscheid is geen einde, maar een deur. Alle keren dat ik dacht dat er nooooit meer en ik altijd … bleek er weer iets nieuws en moois op mijn pad te komen. En dat betekent niet dat ik geen waarde hecht aan hoe het dan en nu ‘is’. Nog steeds kan ik verzuchten ‘kon dit maar eeuwig duren!’. Vreemd genoeg ben ik verdriet gaan waarderen. Ik ben tot de ontdekking gekomen dat ik na hectische weken zelfs kan genieten van een weekend zonder gezelschap om me ongegeneerd somber en rot te voelen. Ik merk dan ook hoeveel weerstand ik kan hebben. En hoeveel dingen ik eigenlijk niet wil. Dingen die er toch wel zijn. Het enige resultaat is verlies van energie en een rothumeur. Met alle nadelige neveneffecten …
Misschien is het dat wel wat ‘life about’ is. Die grote levenskunst: aanvaarding van wat er is. De lichtvoetigheid van de verandering.
R12 Loman, Ankie
Ik ervaar deze overgang van mimosageel naar jong zomergroen als een positieve ontwikkelingsfase in de liefde:
Een oude liefde sterft/is stervende (het was/is niet de ware) en moet ook sterven, om plaats te maken voor je nieuwe, misschien wél ware liefde. Is de nieuwe liefde niet de ware, dan zal deze cyclus zich herhalen, net zo lang tot je je karma hebt uitgewerkt/opgeheven en je je enige echte ware liefde, je twee-lingziel kunt vinden. Is het niet in dit leven, dan wel in het volgende. Dit is het ultieme doel van het leven/de levens van ieder mens op deze aarde.
R13 Nietsch, Herman — hcanietsch@planet.nl
Dank voor je prachtige haiku. In het stervende mimosageel geef je in enkele regels het sterven aan van het oude (toch nog zo pril en dan al opgebrand en verlept) bloesemgeweld, overgaand in nieuw leven; dat alles vanuit een en dezelfde basis gevoed. Dit nieuw en frisgroen blad zal volwassen worden en dan in een meer vollere en rijkere groene kleur. De reserves die na hard werken van dat blad worden gevormd dienen weer de boom tot basis van de in de winter sluimerende en verscholen knoppen. In de voorjaarszon herhaalt deze cyclus zich weer tot een nieuwe en onafwendbare reeks van steeds dezelfde schoonheid. Dat uit deze bloesems vruchten ontstaan maakt het geheel wonderbaarlijk.
Dit proces weet jij subliem in enkele regels te vatten. De lente is de tijd van de verwondering en ultieme schoonheid die soms zelf onrustig maakt doordat ze overweldigend is.
In onze tuin is de Japanse kers ook weer uitgebloeid. Het was in enkele dagen een explosie van kleur en erna een en al sneeuwbui van bloesemblaadjes.
De magnolia is al aan het blad toe; nota bene een maand te vroeg. Dat vinden wij, maar de boom reageert slechts op het licht en de hoge temperatuur en niet wat wij er van vinden.
Hoe ouder ik word des te meer verbaas ik me steeds weer over de steeds zich aanpassende organismen in de wereld. Gelukkig is er de tijd die dit alles bijna oneindig omringt en de mogelijkheid laat tot dit alles; de prille lente, de volle zomer, de droevige herfst en de doodse winter. De wereld is eigenlijk één groot organisme met geweldige verfijningsmechanismen en aanpassingsmogelijkheden. Helaas is de mens bezig hier nadelige veranderingen in te brengen, zoals b.v. dat 16% van de totale Chinese landbouwgrond sterk vervuild is met zware metalen.
Het is in en in droevig dat het organisme met de meeste kennis en de grootste herseninhoud hard zijn best doet dit alles grondig en voor altijd te vernielen.
Dit alles om louter macht en geld.
Vervolgmail: Ik zat nog wat na te mijmeren over de haiku: in de loop van de tijd ben ik steeds meer verbijsterd en verbaasd over de geweldige krachten die in de evolutie schuilen en steeds door de tijd en de externe omstandigheden worden opgewekt tot een zodanige cascade van veranderingen en aanpassingen dat de organismen weer verder kunnen.
Wie ontcijfert dit alles of is het misschien beter er in stille verwondering en verbazing steeds er maar weer bij stil te staan? Jij vroeg me ooit eens wat mijn gedachten waren omtrent het begrip ‘Tijd’. Ik neig er steeds meer naar te denken dat het een ongrijpbaar continuüm is dat leven de mogelijkheid tot le-ven geeft en de bergen tot afslijting. Wij beseffen dat omdat wij donders goed weten dat wij eindig zijn en met ons alles wat we zien.
R14 Poyck, Marian
De eeuwige kringloop, de constante vernieuwing ten koste van wat was en ten bate van wat er komen gaat is volgens mij het onderwerp van deze haiku. Het beeld is mooi; de taal voldoet voor mij nog niet helemaal.
Ik zou wat je in deze haiku beschrijft liever minder ‘geladen’ verwoor-den. Wat gebeurt er? Het uitbundige geel van de mimosabloesem maakt plaats voor het tere, jonge groen van de gevederde blaadjes. Het ‘sterft’ vind ik in de-ze context wel een groot, beladen woord. ‘Uitdoven’ zou misschien een betere keus zijn.
‘Onderweg naar wat straks ‘jong zomergroen’ heet’ vind ik ten eerste wat zwaar, en bovendien heb ik er filosofisch ook wel iets op aan te merken: wat straks zo heet, heet ook nu — nu je het nog niet kunt waarnemen — al zo, en sterker nog: het heette alle voorgaande jaren ook al zo. Je kunt taal ook een beetje te veel op willen poetsen …
Wat je wilt zeggen is natuurlijk dat het gebladerte straks, zoals het ieder jaar gebeurt, opnieuw zo ge- of benoemd gaat worden. Dat wij ondanks het feit dat de processen zich elk jaar voordoen de behoefte houden om de natuur steeds opnieuw in taal te vatten.
Eerlijk is eerlijk: ondertussen heb je al wel een heleboel gezegd in die paar woorden … ik denk alleen dat het etherischer kan, met minder nadruk en opsmuk.
R15 Raad, Nico van den
Op deze Paasmorgen doe ik wat ik al langer wilde: reageren op jouw mails. Iede-re keer ben ik weer verrast en geniet van je schrijfwerk. Het is leuk en fijn mee te leven met wat je ervaart en waarneemt en dat lukt goed omdat je zo helder een sfeer, een karakter en een situatie kunt schetsen. Ik wandel graag met je mee. De verwondering van de vroege lente herken ik. Het is inderdaad de tijd van het ontluikende groen, maar ook de tijd dat de takkenstructuur van de bo-men nog zo herkenbaar zijn, de wereld is nog open. Dat gevoel heb ik ook bij de late herfst, als de bomen nog gekleurd blad dragen, maar hun takkenstructuur al bloot geven.
R16 Rooij, René van
Giny en ik hebben samen je mimosa-haiku gelezen en herlezen. Wij zijn erg dol op de Metamorphosen van Ovidius, met de prachtige verhalen over overgang van jong naar oud, god naar mens en omgekeerd, en dood naar levend, enzovoorts.
Jouw haiku bereikt ons net op een moment dat we worden geconfronteerd met de wondere wereld van de overgang van generaties. Hier in Californië zien we weer hoe onze zoon in sommige opzichten een voortzetting van zijn ouders is maar ook een enorme verandering ten opzichte van ons heeft ondergaan. Ben-jamin en zijn gezin zijn echt het ‘jonge zomergroen’ dat uit ons is ontsproten terwijl wij, weliswaar springlevend, in de herfst van de levenscyclus zitten.
R17 Spunda, Amanda
Aan mimosa heb ik bijzondere herinneringen. Een geurige bos met die gele, donzige bolletjes brengt me meer in verrukking dan welk ander bloemensoort.
Herinneringen ‘sterven’ niet, ook al zou je het soms wensen bij vreselijke gebeurtenissen, terwijl mooie herinneringen juist worden gekoesterd.
Hoe dan ook: tussen de regels van de haiku schemert ‘hoop’. En zegt het spreekwoord niet: ‘Hoop doet leven’?
R18 Van Overstraeten, Nicole
bij de mimosa bloeien eerst de bloempjes, vermoed ik,
daarna komt het groen.
de omgekeerde wereld! maar er is niks aan de hand:
zo vergaat het nu eenmaal de mimosa!
maar in jouw verrukkelijke haiku lees ik het woord ‘sterft’.
een triestig woord, maar zoals jij het bedoelt is sterven
‘onderweg zijn naar nieuw leven, naar zomergroen’.
mooi is dat, een troostvolle gedachte. het is de wet van de natuur:
sterven en opnieuw geboren worden!
sterven is dus niet zo erg …
en neen, je hebt het hier niet over reïncarnatie …
ik heb niet opgezocht waarom bij het deze plant (boom) eerst
de bloempjes bloeien, maar het is toch opmerkelijk … ik las nog maar pas enkele dagen geleden, in de roman ‘de gewichtlozen’ van
de verrukkelijke mexicaanse schrijfster valeria luiselli,
dat men in een mensenleven menige malen sterft … en toch verder leeft.
ik schreef, geïnspireerd door jouw haiku, een tanka over mijn forsythia,
die ook dit jaar kronkelt in mijn tuintje:
de gele bloempjes vormen een maansikkel! een beetje een onhandige tanka, zoals ik een onhandige tuinierster ben!
de forsythia bloeit —
verleden jaar onhandig
gesnoeid. de bloempjes
vormen een gele sikkel,
dan de blaadjes in een wolk
ook bij de forsythia bloeien eerst de bloempjes. onderaan en bovenaan de plant
moeten de blaadjes wel nog even nog wachten
op het afsterven van de bloempjes, vóór ze zich kunnen ontplooien.
ach, als het zo is dat in een tanka ‘menselijke emoties opgeroepen worden
via een natuurfenomeen’ (citaat uit mijn inleiding ‘tanka-dag vlaanderen’ 2013), dan kan ik heel wat bedenken
bij deze fraaie mimosa-en-forsythia-fenomenen.
wat ik zo fantastisch vind: de natuur vindt altijd zijn weg,
ondanks menselijke ingrepen (het snoeien!).
Vervolgmail: Jouw mimosa-haiku is verrukkelijk, de woorden vloeien lieflijk. De mimosa ziet bleek bij het afscheid nemen (het afsterven); toch is zij vrolijk, het jonge groen ontplooit zich en daarom ondergaat zij de metamorfose lichtvoetig.
R19 Veelen, Nel
Het jonge geel raakt al bijna verdort. Je kunt het jonge ‘zomergroen’ als je snuift al bijna weer ruiken. We zijn weer redelijk op weg de zomer te gaan ontvangen.
R20 Ysbrandy, Karin
Op mij komt het helemaal niet beladen over, maar dat komt misschien omdat ik met beladen als ‘onnatuurlijk gedrag’ in mijn hoofd zit. Jouw haiku is een na-tuurbeschouwing die de natuurlijke loop der dingen benoemt: het uitlopende groen na de verwelkende bloei aankondigt.
Ik vind in de natuurlijke loop der dingen eigenlijk nooit iets verdrietig. Het sterven van een ouder mens, na een leven, dat is in mijn optiek zoals het gaat en goed is. Ook als het een zeer beminde moeder of vader is, die gemist zal worden. Missen is goed in mijn optiek en verdriet ook, dat geeft aan dat iemand ergens aan en in zat. In hoofden en harten. Dat er hechting was aan anderen. Dat zijn bijvoorbeeld een groot aantal goede dierbare herinneringen. Dat zijn wijze levenslessen. Dat is herkenning van de beminde ouder in jezelf, die liefhebbende en spottende stem in het hoofd waardoor je nu om je eigen stommiteit kunt glimlachen, omdat je jezelf met diezelfde liefde en spot kunt beschouwen. Na het vergaan blijkt de ouder er nog te zijn op die manier. En komt het besef na het bijtende van het verlies dat, niet fysiek, maar als onderdeel van jou, de overledene voortleeft.
Het zijn de beschadigende niet natuurlijke aangelegenheden, waar ik me het hoofd over breek. Ik las vanochtend de krant (NRC) en las daar over een depressieve werknemer die zelfmoord pleegde nadat hij uitgebreid en nauwgezet verslag had gemaakt van de doortrapte manier waarop hij stelselmatig genegeerd werd door zijn managers (Nederlandse Zorgautoriteit, NZa).
En ik dacht daarover: zijn huisarts zet hem aan de antidepressiva, maar heeft niemand deze man uitgelegd dat het beter was om een andere baan te zoeken als je zo beschadigd wordt door je superieuren? Dat is een werkgever nooit waard in mijn optiek. Waar was zijn eigen waarde? Waar was de zinnige stem die zei: laat het gaan. Bescherm je zelf. Het kost jou te veel.
Welke prijs betaal je daarvoor en wat schiet je daar mee op? Er zal toch wel iemand zijn die dat gezegd heeft? Familie, vrienden, artsen? De zelfmoord is in het artikel gepresenteerd als de schuld van het bedrijf. Maar klopt die observatie? In mijn optiek was de man niet in staat zich te weren tegen de ‘slechte’ werkgever. Daarmee is de opdrachtgever een slechte opdrachtgever. Maar maakt ze dat medeplichtig aan de zelfmoord? Kan iemand met veel kunde en ervaring niet elders een goede nieuwe werkgever vinden die hem wel gaat waarderen? Natuurlijk kan dat. Het zieke zit helaas veel meer in het feit dat de man is blijven werken voor dit bedrijf, terwijl hij er aan onderdoor ging.
Gisteren was ik in Laren. Daar was ik voor iets oppervlakkigs als een borreltje van een pop up store van een vriendin. Winkelen schuurde die dag in Laren. Er werden drie mensen begraven: een vader, een moeder, een dochter van 22 jaar; vermoord door de hand van de vader (ABN-AMRO, Directie Nederland). Ze werden begraven door de enig overlevende van het gezin: een tweede dochter van 25 jaar.
Ik raak totaal van slag als ik over haar nadenk. Al die gelaagde emoties en de veelheid ervan. Ze moet de drie belangrijkste mensen van haar leven begraven en missen en berouwen. Daarnaast moet ze omgaan met de woede en frustraties van de moord op haar moeder en zusje door haar vader. Misschien ook met schuldgevoel. Dat ze het niet in de gaten had dat dit er aan zat te komen, dat ze anders had moeten handelen toen er vreemde verontrustende signalen waren, die misschien nu op hun plaats vallen.
Hoe moet zij verder? Hoe moet zij weer gaan vertrouwen? Hoe moet zij rouwen? Hoe moet zij overeind blijven. Hoe kun je dit kind troosten? Hoe kun je haar pijn verzachten? En hoe is het in vredesnaam mogelijk geweest dat de vader in zijn depressie dacht dat dit een goede oplossing was? Of de minst kwade? Er was sprake van een langdurige depressie, stond in de krant. Was ook hier sprake van antidepressiva? Is het misschien zo dat soms die antidepressiva de depressie versterkt ipv verlicht?
Jouw haiku beschrijft de pauze, een noodzakelijke pauze, in de natuurlijke loop der zaken. Maar wat ik zojuist schreef is buiten het natuurlijke. Het is geen mooi verdriet. Dergelijke agressie en depressie, daar wens je geen herinnering aan te hebben. Het is gekmakend. Het is te treurig voor woorden. Je kunt alleen maar hopen dat er vrienden om haar heen zijn die haar langdurig troosten, liefhebben en steunen. Waardoor ze straks weer meer kan zijn dan de overlevende van deze moordende daden van haar vader. Voorlopig zullen die haar leven als een zwart gat bepalen. Ik wens haar ‘jong zomergroen’. Ik wens haar een nieuw gezin. Maar ik heb geen idee of je dit kunt overleven op die manier. Werkelijk geen idee.
Vervolgmail: Ik was het allemaal totaal vergeten rond dat mimosageel. Die chemo die door mijn aderen heeft gespoeld (gelukkig effectief), heeft veel meegenomen naar het land der vergetelheid. Ik ben blij dat jij spaarzaam bent met teksten. Je mag dit zo publiceren met naam en toenaam.