1958. Ik ben een van de werkstudenten die op een drukbezochte receptie van de jagersvereniging Sint Hubertus drankjes rondbrengen. Een beminnelijke, intussen bedaagde jagermeester rondt zijn functie bij de jagersvereniging Sint Hubertus af. Zijn afscheidswoordje begint met:
“Wij zijn van nature jagers, vissers, nomaden of landbewerkers. Daarom zit ‘onze jacht’ menigeen in de genen; wordt zijn vlees en bloed. Ikzelf begon met het jagen toen ik achttien was. Kort erna vierden mijn ouders hun zilveren bruiloft. Ik wilde hun een fraaie, weldoorvoede haas aanbieden. Immers, de jacht: mijn passie. Het werd echter … een zilverhaas.”
Hij pauzeerde, lang en bedachtzaam, en keek ernstig in het rond. De stilte sprak boekdelen; maar voor mij met enkel blanco bladzijden.
Maanden later zag ik de voormalige jagermeester weer en vroeg hem wat de zilverhaas inhield. Hij: “Ik vertel het je op voorwaarde dat je er ten minste vijftig jaar over zwijgt. Want jij bent géén jager. In jagerskringen weet iedereen het; een enkeling bezondigt zich eraan.”
Hij deed uitvoerig uit de doeken dat de zilverhaas een haas is die je niet zelf geschoten hebt, maar die ‘geregeld’ wordt met een van je medejagers; voor een hoger doel, voor iets belangrijks; uit ijdelheid of door teleurstelling na een lege-handen-dag. Het begrip ‘zilverhaas’ houdt méér in dan een leugentje om bestwil, het raakt aan iets diepers in ons, iets menselijks, iets kwetsbaars. Je hebt er een persoonlijke, minstens aanvaardbare reden voor. En ― je zilverhaas getuigt (bijna altijd!) van een goede bedoeling.
Op zaterdag 25 mei 2013 vierde de ‘Haikoe-kern Antwerpen vzw’ zijn zilveren jubileum. Aan haikudichters werd gevraagd om haiku’s in te zenden; rond het thema ‘zilver’. Een jury zou deze beoordelen, hun selectie maken, zo een bundel samenstellen. Bevond zich in mijn inzending ook een zilverhaas? – een haiku-zilverhaas? Ik dacht van niet; nee, ik stond er garant voor: de vijf haiku’s waren van zuivere snit. Maar toch, niet al te lang na inzending besefte ik dat dit niet zo was.
Ik wil u over die haikuzilverhaas van lang geleden vertellen. Zie het ook als een bekentenis; eindelijk, denk ik daarbij. Eindelijk, de schaamte erom voorbij!
Annie van Tooren (1900-1991) werkte aan haar grootse vertaalproject ‘Haiku – Een jonge maan’. Ik was één van haar medelezers en een beginnend haikudich-ter. Zij keek wel eens naar de verwoording van mijn eigen haikumomenten, gaf er soms enig commentaar op. Zij vond mijn
een zilverreiger ―
omhuld door morgennevel,
dan in zomerlicht
wat erg nuchter, te constaterend. Toen kwam ik op een ‘goed’ moment in een van haar zelfgeschreven haiku’s het ‘omfloerst’ tegen:
Zij werd weduwe:
vanaf dat moment nog slechts
omfloerste woorden.
Goh! Dat omfloerst. Dit was waar ik als sfeerwoord naar zocht. Dit gaf weer wat ik tot uitdrukking wilde brengen. Ik ‘leende’ het daarom van haar. Maar meer dan dat. Op den duur vereenzelvigde ik mij ermee en verinnerlijkte het vers zich geheel tot ‘mijn eigen haiku’:
een zilverreiger ―
omfloerst door morgennevel,
dan in zomerlicht
Aldus werd die haiku mijn haikuzilverhaas. En laat deze nu uitgerekend de haiku van de vijf zijn die níet door de selectie voor de bundel kwam. Ik ben er de jury eeuwig dankbaar voor en voel me ten opzichte van Annie of ik bij haar ― zoals de katholieken dat doen ― te biecht ben geweest; haar deemoedig om vergiffenis vroeg; en die ook kreeg.
Vorige vertelling: Hij deint erbij. Weliswaar. volgende vertelling: Tankalyriek